Przeciwdziałanie finansowaniu proliferacji

Informacje na temat Przeciwdziałanie finansowaniu proliferacji.

Autorzy: Wiesław Michał Jasiński, Maciej Aleksander Kędzierski

Publikacja powstała w ramach realizacji zadania badawczego pt. „Finansowanie proliferacji broni masowego rażenia w prawie krajowym na tle uregulowań międzynarodowych”, kod: 4/NP/2025/WJ, finansowanego z subwencji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w ramach utrzymania i rozwoju potencjału badawczego Akademii Policji w Szczytnie”

Ten utwór jest dostępny wyłącznie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

„[…] wnioski mają kluczowe i fundamentalne znaczenie praktyczne, ponieważ szczegółowym celem monografii było wypracowanie wzorca postępowania dla instytucji finansowych oraz wypracowanie metodyki postępowania analitycznego, np.: wskazano, że praktyka powinna wyjść poza realizację ukierunkowanych sankcji finansowych. Instytucje obowiązane powinny wdrożyć procedury identyfikacji, oceny, monitorowania i ograniczania ryzyka finansowania proliferacji, w tym w ramach ECDD (Enhanced Customer Due Diligence). Opracowano konkretne symptomy (tzw. czerwone flagi), na jakie instytucje powinny zwrócić uwagę przy rozpoznawaniu transakcji i klientów, w tym fałszowanie dokumentów przewozowych, wykorzystywanie kryptowalut, czy nietypowe trasy wysyłki. Podkreślono, że partnerstwo publiczno-prywatne (PPP) jest kluczowe dla wymiany informacji (typologii, wskaźników ryzyka) między organami a sektorem prywatnym.

Wnioski wskazują na potrzebę skoordynowanej współpracy operacyjnej na szczeblu krajowym (np. FIU, organy ścigania, służby celne i organy kontroli eksportu). Autorzy postulują wprowadzenie odrębnego przestępstwa finansowania proliferacji, co umożliwiłoby zastosowanie instytucji zabezpieczenia i konfiskaty mienia wobec podmiotów prawnych, a także wdrożenie tematycznego bloku o CPF do polskiej ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy”.

Z recenzji prof. dr. hab. Wojciecha Filipkowskiego

Spis treści

Słowniczek

Od Autorów

1. Wprowadzenie

2. Finansowanie proliferacji broni masowego rażenia. Poszukiwanie jednolitej definicji zjawiska w kontekście uregulowań międzynarodowych i krajowych

2.1. Uwagi wstępne

2.2. Problemy ze zdefiniowaniem finansowania proliferacji na poziomie FATF

2.3. Definicje finansowania proliferacji w wybranych krajach i opracowane przez wybrane instytucje

2.3.1. Definicje finansowania proliferacji w wybranych krajach

2.3.2. Definicje opracowane przez wybrane instytucje

3. Międzynarodowe rozwiązana o charakterze prawno-instytucjonalnym w zakresie przeciwdziałania proliferacji BMR i jej finansowania wprowadzone na poziomie rezolucji RB ONZ

3.1. Uwagi wstępne

3.2. Rezolucja nr 1540 (2004)

3.3. Rezolucje skierowane wobec KRLD w związku z łamaniem zobowiązań w zakresie działań nieproliferacyjnych

3.4. Rezolucje skierowane wobec Islamskiej Republiki Iranu w związku z łamaniem zobowiązań w zakresie działań nieproliferacyjnych

3.4.1. Postanowienia Rezolucji 2231 (2015) RB ONZ w sprawie Islamskiej Republiki Iranu (aktualna)

4. Podstawy instytucjonalno-prawne ram wykonawczych FATF w zakresie przeciwdziałania finansowaniu proliferacji

4.1. Uwagi wstępne

4.2. Rekomendacja nr 1 FATF wobec przeciwdziałania finansowaniu proliferacji oraz rekomendacje nr 2 i 15

4.3. Rekomendacja nr 7 FATF wobec przeciwdziałania finansowaniu proliferacji

4.4. Zmiany zaleceń FATF wobec finansowania proliferacji

4.4.1. Zmiany w rekomendacji nr 7

5. Działania przeciwko proliferacji BMR i jej finansowaniu podejmowane na poziomie instytucji Unii Europejskiej

5.1. Uwagi wstępne

5.2. Rozporządzenie Rady (WE) nr 329/2007 z dnia 27 marca 2007 r. dotyczące środków ograniczających skierowanych przeciwko KRLD

5.3. Postanowienia rozporządzenia Rady UE nr 2017/1509

5.3.1. Ograniczenia w zakresie przekazywania środków finansowych oraz usług finansowych

5.3.2. Zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych

5.3.2.1. Zasady odstępstwa od reguły określonej w art. 34 rozporządzenia 2017/1509

5.3.3. Ograniczenia dotyczące transportu

5.3.3.1. Zasady odstępstwa od reguły określonej w zakresie ograniczania transportu rozporządzenia 2017/1509

5.3.3.2. Ogólne zasady odstępstwa

5.4. Postanowienia rozporządzenia 267/2012 z dnia 23 marca 2012 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylające rozporządzenie (UE) nr 961/2010

5.4.1. Ograniczenia w finansowaniu niektórych przedsiębiorstw

5.4.2. Zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych

5.4.3. Ograniczenia w zakresie przekazywania środków finansowych oraz usług finansowych

5.4.4. Ograniczenia dotyczące transportu

5.5. Rozporządzenie 2024/1624 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 maja 2024 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu

5.6. Wybrane treści wyroków Trybunału Sprawiedliwości i opinii rzeczników generalnych dla stosowania prawa UE odnośnie do wykonywania przepisów sankcyjnych wobec podmiotów podejrzewanych o udział w finansowaniu proliferacji

6. Aktywność prawno-organizatorska instytucji międzynarodowych w zakresie przeciwdziałania proliferacji i jej finansowania

7. Rozwiązania prawne w zakresie proliferacji i jej finansowania w poszczególnych krajach

7.1. Uwagi wstępne

7.2. Przykłady rozwiązań w zakresie CPF opartych na analizie ryzyka i stosowaniu sankcji oraz zamrażaniu środków

7.3. Przykłady kryminalizacji zachowań związanych z finansowaniem proliferacji w wybranych państwach

8. Prawne podstawy przeciwdziałania finansowaniu proliferacji broni masowego rażenia w prawie polskim

8.1. Uwagi wstępne

8.2. Zmiana Ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu – w kierunku przeciwdziałania proliferacji i jej finansowania

8.3. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa

8.3.1. Zezwolenie globalne lub krajowe zezwolenie generalne

8.3.2. Świadectwo wiarygodności odbiorcy

8.3.3. Ewidencja obrotu towarami o znaczeniu strategicznym oraz informacja dotycząca tego obrotu

8.3.4. Kontrola obrotu

9. Obszary aktywności instytucji, w tym instytucji obowiązanych i jednostek współpracujących w zakresie przeciwdziałania finansowaniu proliferacji

9.1. Uwagi wstępne

9.2. Problemy z realizowaniem sankcji

9.3. Produkty podwójnego zastosowania (DUG)

9.4. Komponent spedycyjny w CPF

10. Strategia i taktyka prowadzenia przedsięwzięć w zakresie przeciwdziałania finansowaniu proliferacji

10.1. Uwagi wstępne

10.2. Strategia przeciwdziałania finansowaniu proliferacji

10.3. Wprowadzenie do taktyki przeciwdziałania finansowaniu proliferacji

10.3.1. Taktyka sprawców finansowania proliferacji

10.3.2. Taktyka przeciwdziałania finansowaniu proliferacji

10.3.3. Poszukiwanie śladów finansowania proliferacji

11. Ocena ryzyka finansowania proliferacji

11.1. Ogólne informacje na temat oceny ryzyka finansowania proliferacji

11.2. Ocena ryzyka finansowania proliferacji według FATF

11.3. Przykładowe podejścia do oceny ryzyka wypracowane przez ekspertów

11.4. Mityganty ryzyka finansowania proliferacji

11.4.1. Realizacja mitygantów przez instytucje obowiązane

11.4.2. Podejmowanie działań z poziomu nadzoru nad instytucjami obowiązanymi

11.5. Ryzyko pozyskania broni masowego rażenia przez terrorystów

12. Walka z finansowaniem proliferacji – rozpoznawane przykłady zagrożenia

12.1. Informacje ogólne o rozpoznawaniu zagrożeń

12.2. Zagrożenia związane z finansowaniem proliferacji na rzecz irańskiego programu nuklearnego

12.3. Aktywność KRLD w obszarze pozyskiwania środków i towarów na rzecz rozbudowy arsenału atomowego

12.4. Zidentyfikowane mechanizmy wykorzystywania pośredników do unikania sankcji wobec finansowania proliferacji

12.5. Zidentyfikowane mechanizmy ukrywania rzeczywistych beneficjentów w celu uniknięcia sankcji i uzyskania dostępu do systemu finansowego

12.6. Zidentyfikowane mechanizmy wykorzystywania walut wirtualnych do finansowania proliferacji

12.7. Zidentyfikowane mechanizmy wykorzystywania sektora morskiego i żeglugowego do finansowania proliferacji

13. Przykłady przestępczej działalności w obszarze proliferacji i jej finansowania

13.1. Sieci Abdula Qadeera Khana

13.2. Pompy próżniowe z potencjalnymi zastosowaniami nuklearnymi w Iranie

13.3. Przestępcza działalność obywatela Chin, Sihai Chenga

13.4. „Flota cieni” jako instrument finansowania proliferacji BMR

13.5. Przykłady pozyskiwania środków na proliferację przez KRLD do budowy pocisków

14. Odpowiedzialność sprawców za finansowanie proliferacji BMR w przepisach krajowych

14.1. Odpowiedzialność karna i administracyjna z ustawy o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa

14.2. Odpowiedzialność karna za proliferację BMR i finansowanie proliferacji z ustawy kodeks karny

14.2.1. Rozdział XVI Kodeksu karnego – Przestępstwa przeciwko pokojowi, ludzkości oraz przestępstwa wojenne

14.2.2. Przestępstwo finansowania stosowania BMR i finansowania proliferacji BMR

15. Propozycja programu rozpoznania zdarzeń mogących mieć związek z finansowaniem proliferacji i podejrzanych zakupów produktów podwójnego zastosowania

15.1. Postępowanie analityczne w przypadku rozpoznania i podejrzeń o finansowanie proliferacji BMR

15.2. Postępowanie analityczne w przypadku nieprawidłowości przy handlu produktami podwójnego zastosowania

15.2.1. Ustalanie czerwonych flag dotyczących klienta

15.2.2. Ustalanie czerwonych flag dotyczących transakcji

15.2.3. Ustalanie czerwonych flag dotyczących produktów

15.2.4. Ustalanie czerwonych flag dotyczących spedycji

15.2.5. Ustalanie czerwonych flag dotyczących jurysdykcji

15.2.6. Ustalanie czerwonych flag dotyczących innych czynników wyróżniających zachowania charakterystyczne dla finansowania proliferacji

16. Podsumowanie

Bibliografia

Wykaz rysunków i tabel

Ten utwór jest dostępny wyłącznie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.