Refleksje wokół prawa kanonicznego

Informacje na temat Refleksje wokół prawa kanonicznego

Redakcja naukowa: Dobrochna Bach-Golecka, Katarzyna Myszona-Kostrzewa

Autorzy: Dobrochna Bach-Golecka, Janusz Chwast, Daniel Dylewski, Tomasz Gałkowski, Franciszek Longchamps de Bérier, Wiktor Mikosza, Katarzyna Myszona-Kostrzewa, Monika Dolores Nowak, Małgorzata Pagacz, Moisés Marín Pérez, Małgorzata Sobiecka, Marek Strzała, Roman Szewczyk, Tomasz Szyszka, Dariusz Tubacki, Joseph H. Weiler,

Publikacja prezentuje interdyscyplinarne badania nad prawem kanonicznym prowadzone w Centrum Prawa Kanonicznego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Ramy czasowe analiz związane są z pontyfikatem papieża Franciszka (2013–2025), w trakcie którego – w lutym 2019 roku – powstało Centrum, działające pod patronatem prof. Józefa Kasznicy (1834 –1887), wykładowcy prawa kanonicznego i dziekana Wydziału Prawa Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego.

Zebrane teksty charakteryzują się różnorodnością metodologiczną i merytoryczną. Autorzy podejmują zagadnienia z perspektywy nauk teologicznych, filozoficznych, historycznych, socjologicznych, politologicznych, zarządzania i komparatystyki prawniczej. Przyjęta formuła wykracza poza tradycyjną analizę norm kanonicznych, obejmując również praktykę stosowania prawa oraz szerszy kontekst funkcjonowania Kościoła.

Książka obejmuje pięć obszarów tematycznych: fundamentalne refleksje o prawie, natura Kościoła, działalność misyjna, problemy zarządzania i własności kościelnej oraz współczesne wyzwania kulturowe i filozoficzne. Unikalny charakter prawa kanonicznego, łączącego wymiar widzialny i niewidzialny, materialny i duchowy, wymaga wieloperspektywicznego podejścia badawczego.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Spis treści

Wprowadzenie

Refleksje o prawie

O użyteczności (nauki) prawa kanonicznego (Dobrochna Bach-Golecka)

Wprowadzenie

Rys historyczny o prawie kanonicznym

Źródła prawa kanonicznego

Prymat papieski w prawie kanonicznym i międzynarodowym

Polska literatura prawno-kanoniczna z XIX i XX wieku

Podsumowanie

Aneks

Nie to, co wchodzi do ust, kala człowieka, ale to, co wychodzi z ust, kala człowieka (Mt 15, 11): Dlaczego więc (niektórzy) Żydzi nadal przestrzegają zasad koszerności? (Joseph H. Weiler)

Przestrzeganie zasad koszerności

Jaki jest sens przestrzegania koszerności?

Wykluczenie, włączenie i tożsamość

Rewolucja monoteistyczna i dylemat obecności

Wyzwalające jarzmo

Normatywność przymierza – autonomia i heteronomia

Początek i natura władzy w Kościele (Ks. Tomasz Gałkowski CP)

Wprowadzenie

Pytanie o początek

Eklezjologia „implicite”

Powołanie i ustanowienie Dwunastu

Przekazanie władzy

Natura władzy

Podsumowanie

Ojcowie Kościoła a prawo (Ks. Franciszek Longchamps de Bérier)

Wprowadzenie: „naturalne” środowisko prawne

Prawo, chrześcijaństwo i Ojcowie Kościoła

Prawo Mojżeszowe i nowa era chrześcijańska

Język prawny na służbie chrześcijaństwa

Zakończenie

Refleksje o Kościele

Kościół – organizacja czy żywy organizm? (S. Dolores Nowak PDDM)

Wstęp

Etymologia słowa „kościół”

Co o Kościele myśli świat i sami członkowie Kościoła?

Co sam Kościół mówi o sobie?

Co Biblia mówi o Kościele?

Kiedy i jak Kościół staje się Ciałem Chrystusa?

Co o Kościele mówią Ojcowie Kościoła?

Zakończenie

Co robić w sytuacji zła w Kościele według św. Katarzyny ze Sieny? (Ks. Janusz Chwast OP)

Wprowadzenie

Działalność św. Katarzyny na tle ówczesnej sytuacji Kościoła i Europy

Charakterystyka pism św. Katarzyny

Źródła i perspektywa teologii św. Katarzyny ze Sieny

Kościół w ujęciu św. Katarzyny

Rola papieża, pasterzy oraz wiernych świeckich

Podsumowanie: czego uczy nas św. Katarzyna?

Towarzyszenie duchowe w rozeznawaniu powołania. Nauczanie papieża Franciszka w świetle dokumentu Papieskiego Dzieła Powołań Kościelnych In verbo tuo (S. Małgorzata Pagacz USJK)

Wstęp

Towarzyszenie i przewodzenie na drodze wiary według papieża Franciszka

Pomoc w samopoznaniu i charyzmat słuchania w nauczaniu papieża Franciszka

Towarzyszenie według dokumentu In verbo tuo

Nauczanie papieża Franciszka a dokument In verbo tuo

Zakończenie

Fidei Defensor – kilka spostrzeżeń, czy chrześcijanin jest zobowiązany do obrony wiary we współczesnym świecie (Katarzyna Myszona-Kostrzewa)

Wstęp

Chrześcijanie – prześladowana wspólnota religijna

Współczesne nauczanie Kościoła a obrona wiary

Katechizmy katolickie i nauczanie doktorów Kościoła a obrona wiary

Kodeksy Prawa Kanonicznego a obrona wiary

Podsumowanie

Refleksje o misji

Misjonarz okiem kanonisty. Prawno-kanoniczne aspekty powołania misyjnego (Ks. Moisés Marín Pérez)

Wprowadzenie

Terminologia prawno-misyjna: misja w znaczeniu prawnokanonicznym

Misjonarz w znaczeniu prawnokanonicznym

Warunki kanoniczne dla pełnienia urzędu misjonarza

Szczególne powołanie misyjne

Idoneitas do wypełnienia dzieła misyjnego

Cechy i uzdolnienia naturalne

Cechy natury duchowej

Duchowni i osoby konsekrowane

Świeccy, mężczyźni i kobiety

Formacja misjonarza

Posłanie przez kompetentną władzę kościelną

Ogólne zadania misjonarzy w działalności misyjnej Kościoła

Dialog misyjny przez świadectwo życia i słowa misjonarzy

Inkulturacja Ewangelii w misji ad gentes

Posługa Słowa Bożego

Sprawowanie sakramentów świętych

Podsumowanie

Perturbacje w działalności duszpastersko-misyjnej w Wenezueli (wiek XIX) (Ks. Tomasz Szyszka SVD)

Słowo wstępne

Kościół w dobie ruchów niepodległościowych

Początki transformacji polityczno-społecznych

Próby reaktywacji działalności duszpastersko-misyjnej

Misje pośród ludności autochtonicznej

Podsumowanie

Katolicyzm w krajach Półwyspu Arabskiego w czasie pontyfikatu papieża Franciszka (Daniel Dylewski)

Wstęp

Zagadnienia związane z wolnością religijną

Chrześcijaństwo w Królestwie Arabii Saudyjskiej

Struktury Kościoła katolickiego na Półwyspie Arabskim

Aktywność duszpasterska i zwyczaje

Podsumowanie

Refleksje o zarządzaniu

Wyzwania Kościoła katolickiego w Polsce w związku z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych osobowych (Małgorzata Sobiecka)

Przepisy dotyczące ochrony danych osobowych w Polsce

Spełnienie przesłanek z art. 91 RODO

Wyzwania w 2018 roku

Nowe pojęcia

Nowe instytucje

Wykładnia

Granica stosowania RODO i Dekretu

Inspektor ochrony danych

Obecne wyzwania

Zakończenie

Polskie partykularne kanoniczne prawo majątkowe wobec aktualnych wyzwań kontroli kanonicznej zarządu majątkiem kościelnym (Marek Strzała)

Wprowadzenie

Ograniczone zastosowanie norm powszechnego prawa kanonicznego

Wybrane regulacje polskiego partykularnego prawa kanonicznego

Katalog czynności nadzwyczajnego zarządzania jako skuteczne narzędzie nadzoru nad zarządem majątkiem kościelnym

Podsumowanie

Kościół z porządkiem prawa kanonicznego wobec wyzwań współczesnych prądów kulturowych (Ks. Roman Szewczyk)

Istota prawa kanonicznego

Współczesne prądy kulturowe w relacji do Kościoła

Płaszczyzny szczególnego oddziaływania

Podsumowanie

Postliberalizm, dobro wspólne i utopijna wizja „Nowego Jeruzalem” – czyli o konserwatyzmie i konstytucjonalizmie dobra wspólnego słów kilka (Wiktor Mikosza)

Wprowadzenie

Postliberalny „paradygmat teologiczny” i kryzys kultury liberalnej

O religijnej naturze człowieka i społeczności politycznej z perspektywy postliberalnej

Konstytucjonalizm Dobra Wspólnego jako alternatywa dla liberalnego konstytucjonalizmu

„Moralność polityczna” jako klucz do wykładni prawniczej

Postliberalizm Patricka Deneena, czyli Konserwatyzm Dobra Wspólnego

Krytyka liberalizmu i źródła kryzysu współczesnej kultury

Arystopopulizm, czyli o potrzebie wyniesienia do władzy nowych elit

Zwrot ku polityce prorodzinnej i publicznemu propagowaniu moralności opartej na chrześcijaństwie

Co łączy koncepcje Vermeule’a i Deneena w jedną postliberalną całość?

Krytyka oraz podsumowanie

Filozofia Boga Jean-Luc Mariona – nowa perspektywa dla teologii (Ks. Dariusz Tubacki FMJ)

Wstęp

Kontekst dzieł Mariona

Kontekst pracy filozoficznej i teologicznej Mariona

Podstawowe tezy książki Bóg bez bycia

Wnioski

Bibliografia

Noty o autorach i autorkach

Wykaz wykładów gościnnych i seminariów Centrum Prawa Kanonicznego w latach 2021–2025, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.