Teoria celu prawa Unii Europejskiej

Autor: Sylwia Majkowska-Szulc

Teoria celu prawa Unii Europejskiej jest, obok teorii wartości i teorii zasad, jedną z trzech teorii składających się na normatywną teorię prawa Unii Europejskiej w ogólności. Cele poszczególnych źródeł prawa unijnego są określone w sposób wyraźny w każdym akcie prawa unijnego, w tym w traktatach unijnych. Intencja prawodawcy jest więc z góry określona w normach prawnych. Pomimo tego katalog celów, do których zmierza Unia Europejska jest otwarty, ponieważ prawo unijne składa się z łańcucha norm-celów i norm-środków, spośród których cele traktatowe stanowią swoisty "kod genetyczny" Unii Europejskiej. Analiza celowości prawa unijnego prowadzi do potwierdzenia tezy o istnieniu zasady jedności teleologicznej unijnego porządku prawnego, zgodnie z którą cele traktatowe Unii Europejskiej stanowią cele samoistne, a cele określone w aktach niższego rzędu stanowią konieczne środki realizacji celów traktatowych. Zasada ta stanowi istotny element wykładni i oceny ważności norm prawa unijnego dokonywanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nawet jeśli nie jest wprost nazywana. Z tego względu niniejsza praca może okazać się użyteczną lekturą nie tylko dla przedstawicieli nauki prawa, ale także dla prawników praktyków.

Książka omawia następujące zagadnienia:

Przedmiot teorii celu prawa Unii Europejskiej, a w nim: Normatywna teoria prawa Unii Europejskiej, Normatywna teoria prawa Roberta Alexego, Pojęcie teorii zasad prawa Unii Europejskiej, Pojęcie teorii wartości prawa Unii Europejskiej, Pojęcie teorii celu prawa Unii Europejskiej

Celowość prawa Unii Europejskiej, a w nim: Pojęcie celowości prawa Unii Europejskiej, Celowość w aspekcie semantycznym, Celowość w aspekcie treściowym

Taksonomia celów traktatowych Unii Europejskiej, a w nim: Finis operantis i finis operis, Cel główny i cel pomocniczy, Cele określone w sposób pozytywny i cele określone w sposób negatywny, Cele ogólne i cele szczegółowe, Cele wyższego i niższego rzędu, Cele indywidualne i ponadindywidualne, Cele obiektywne i subiektywne, Cele-efekty i cele ochronne (pielęgnacyjne)

Geneza i ewolucja celów Unii Europejskiej, a w nim: Traktaty założycielskie Wspólnot Europejskich, Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą, Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, Traktaty zmieniające traktaty założycielskie Wspólnot Europejskich, Traktat fuzyjny, Jednolity Akt Europejski, Traktat o Unii Europejskiej, Traktaty zmieniające traktaty założycielskie Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej, Traktat Amsterdamski, Traktat z Nicei, Traktat z Lizbony, Traktaty o Przystąpieniu

Cele traktatowe Unii Europejskiej według kryterium materialnego, a w nim: Ustanowienie Unii Europejskiej, Rozwój integracji europejskiej, Pogłębienie solidarności między narodami, Wspieranie pokoju, bezpieczeństwa i postępu w Europie i na świecie oraz wspieranie wartości Unii Europejskiej i dobrobytu jej narodów, Popieranie postępu gospodarczego i społecznego narodów Unii Europejskiej, Ustanowienie obywatelstwa Unii Europejskiej, Przystąpienie Unii Europejskiej do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Zapewnienie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, Ustanowienie unii gospodarczej i walutowej, której walutą jest euro, Umacnianie i propagowanie wartości i interesów Unii Europejskiej w stosunkach zewnętrznych

Kompetencje Unii Europejskiej w zakresie realizacji celów Unii Europejskiej, a w nim: Kategorie kompetencji Unii Europejskiej w kontekście realizacji celów Unii Europejskiej, Kompetencje dzielone między Unię Europejską i państwa członkowskie, „Kompetencje nieprzyznane” Unii Europejskiej, „Kompetencje potencjalne” Unii Europejskiej, Zasady realizacji celów Unii Europejskiej, Zasada celowości prawa Unii Europejskiej, Zasada jedności teleologicznej prawa Unii Europejskiej

Struktura i funkcja celów traktatowych Unii Europejskiej, a w nim między innymi: Struktura celów traktatowych Unii Europejskiej, Kolizja celów, Funkcje celów traktatowych Unii Europejskiej.