Wybrane obowiązki pracodawcy wobec pracowników i związków zawodowych

Redakcja naukowa: Helena Szewczyk

Autorzy: Ewa Całka, Rafał Czeladzki, Dariusz Dwojewski, Mateusz Fajkis, Anna Jadwiszczok, Katarzyna Janaczek, Beata Rozpędek, Helena Szewczyk, Monika Zielony

Publikacja ukazuje istotne problemy związane z obowiązkami pracodawcy wynikającymi z prawa pracy. Analizie prawnej poddano większość obowiązków o charakterze podstawowym wynikających z kodeksu pracy oraz ustawy o związkach zawodowych, które dotyczą wszystkich pracodawców niezależnie od ich rodzaju, formy prawnej oraz liczby zatrudnianych u nich pracowników. Omówiono również powinności pracodawcy związane z zatrudnianiem szczególnych grup pracowniczych na przykładzie pracowników niepełnosprawnych oraz telepracowników, a także specyficzne obowiązki pracodawców w sektorze publicznym na przykładzie szkół publicznych. Podjęto również próbę analizy i oceny wybranych konstrukcji i rozwiązań prawnych oraz sformułowania w tym zakresie wniosków de lege ferenda.

W publikacji poruszono najbardziej aktualne zagadnienia, które nie były dotychczas jeszcze omówione w tak szerokim zakresie w piśmiennictwie prawniczym, a które są źródłem rozbieżnej wykładni i rozlicznych problemów interpretacyjnych w procesie stosowania prawa.

Książka będzie szczególnie przydatna studentom takich kierunków jak: administracja, prawo, zarządzanie czy politologia. Będzie także cenną pomocą dla wszystkich praktyków zajmujących się interpretacją i stosowaniem prawa pracy.

Spis treści
Wstęp
Obowiązek pracodawcy wpływania na kształtowanie zasad współżycia społecznego (Beata Rozpędek)
1. Uwagi wprowadzające
2. Aksjologiczne podstawy obowiązku wynikającego z art. 94 pkt 10 kodeksu pracy.
3. Pojęcie i istota obowiązku pracodawcy wpływania na kształtowanie zasad współżycia społecznego
4. Treść i znaczenie zasad współżycia społecznego w kontekście art. 94 pkt 10 kodeksu pracy
5. Obowiązek przestrzegania zasad współżycia społecznego jako obowiązek pracodawcy o charakterze podstawowym
6. Treść obowiązku wpływania na kształtowanie zasad współżycia społecznego
7. Podsumowanie
Obowiązek lojalności pracodawcy wobec pracownika w stosunkach pracy (Helena Szewczyk)
1. Uwagi wprowadzające
2. Pojęcie i istota obowiązku lojalności stron stosunku pracy
3. Obowiązek lojalności w prawie urzędniczym
4. Uwagi końcowe
Obowiązek pracodawcy informowania pracowników (Mateusz Fajkis)
1. Zagadnienia ogólne
2. Obowiązek informowania o warunkach zatrudnienia
3. Obowiązek zaznajamiania z zakresem obowiązków pracowniczych
4. Obowiązek zaznajamiania z podstawowymi uprawnieniami pracowniczymi
5. Obowiązek udostępnienia przepisów dotyczących równego traktowania
6. Obowiązek informowania pracowników o możliwości zmiany wymiaru czasu pracy
7. Podsumowanie
Obowiązek pracodawcy przeciwdziałania dyskryminacji pracowników (Mateusz Fajkis, Helena Szewczyk)
1. Zagadnienia ogólne
2. Przeciwdziałanie dyskryminacji na gruncie prawa międzynarodowego i europejskiego
3. Obowiązek pracodawcy przeciwdziałania dyskryminacji w zatrudnieniu
3.1. Pojęcie i istota obowiązku
3.2. Pracodawczy obowiązek przeciwdziałania dyskryminacji a inne obowiązki pracodawcy
3.3. Charakter prawny obowiązku.
3.4. Treść i granice obowiązku
4. Naruszenie obowiązku przeciwdziałania dyskryminacji w świetle wybranych orzeczeń sądowych
5. Środki obrony pracownika przeciw naruszeniom zasady równego traktowania
6. Podsumowanie
Obowiązek pracodawcy przeciwdziałania mobbingowi w świetle art. 943 § 1 k.p. (Helena Szewczyk)
1. Uwagi wprowadzające
2. Obowiązek przeciwdziałania mobbingowi jako element treści stosunku pracy
3. Treść i granice obowiązku
4. Praktyczna realizacja obowiązku przeciwdziałania mobbingowi
5. Uwagi końcowe
Obowiązek pracodawcy obiektywnego i sprawiedliwego oceniania pracownika (Helena Szewczyk)
1. Uwagi wprowadzające
2. Pojęcie i istota obowiązku obiektywnego i sprawiedliwego oceniania pracowników
3. Mechanizm i tryb oceniania pracowników na przykładzie pracowników administracji publicznej
4. Zasady przeprowadzania obiektywnej i sprawiedliwej oceny pracowniczej
5. Naruszenie dóbr osobistych pracowników przy ocenianiu
6. Uprawnienia pracowników w razie dokonania wadliwej oceny przez pracodawcę
7. Uwagi końcowe
Obowiązki pracodawcy związane z zapewnieniem bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (Rafał Czeladzki)
1. Uwagi wprowadzające
2. Pojęcie „bezpieczne i higieniczne warunki pracy”
3. Szczególne obowiązki pracodawcy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy
3.1. Obowiązek pracodawcy zapewnienia udzielania pierwszej pomocy, ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji pracowników
3.2. Obowiązek pracodawcy związany z oceną i dokumentowaniem ryzyka zawodowego oraz informowania pracowników o ryzyku zawodowym
3.3. Obowiązki pracodawcy w zakresie szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy
4. Odpowiedzialność pracodawcy za naruszenie obowiązków zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy
5. Podsumowanie
Obowiązki pracodawcy związane z organizacją pracy (Rafał Czeladzki)
1. Wstęp
2. Organizowanie pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy, jak również osiąganie przez pracowników, przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacji, wysokiej wydajności i należytej jakości pracy
3. Organizowanie pracy w sposób zapewniający zmniejszenie uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i przy ustalonym z góry tempie
4. Podsumowanie
Obowiązki pracodawcy związane z prowadzeniem dokumentacji pracowniczej (Anna Jadwiszczok)
1. Zasady prowadzenia dokumentacji pracowniczej
2. Akta osobowe pracownika i inna dokumentacja pracownicza
3. Udostępnianie dokumentacji pracowniczej
4. Ochrona danych osobowych przy prowadzeniu dokumentacji pracowniczej
5. Przechowywanie dokumentacji osobowej i płacowej pracownika
6. Nieprawidłowe prowadzenie dokumentacji pracowniczej
Obowiązki pracodawcy związane z podnoszeniem kwalifikacji pracowników (Katarzyna Janaczek)
1. Uwagi wstępne
2. Zakres pojęcia podnoszenie kwalifikacji
3. Świadczenia przysługujące pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje
3.1. Urlop szkoleniowy
3.2. Płatne zwolnienie z całości lub części dnia pracy
3.3. Umowa szkoleniowa
4. Fakultatywne świadczenia ułatwiające podnoszenie kwalifikacji
5. Podnoszenie kwalifikacji zawodowych na podstawie przepisów szczególnych
6. Podsumowanie
Obowiązek pracodawcy zaspokajania socjalnych potrzeb pracowników (Katarzyna Janaczek)
1. Uwagi wstępne
2. Obowiązek tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz problematyka dotycząca rezygnacji z tego obowiązku
3. Obowiązki pracodawcy związane z administrowaniem zakładowym funduszem świadczeń socjalnych
4. Zakres podmiotowy związany z uprawnieniami do świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych
5. Odpowiedzialność pracodawców na tle przepisów o działalności socjalnej
6. Uwagi końcowe
Obowiązki pracodawcy związane z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych (Monika Zielony)
1. Wstęp
2. Obowiązki pracodawcy związane z czasem pracy osób niepełnosprawnych
3. Obowiązek pracodawcy udzielenia dodatkowej przerwy
4. Obowiązek pracodawcy udzielenia dodatkowych urlopów i zwolnień od pracy
5. Obowiązek pracodawcy zapewnienia niezbędnych racjonalnych usprawnień
6. Obowiązek dostosowania warunków pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych
7. Obowiązek utrzymywania przez pracodawcę określonych wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz obowiązek dokonywania przez pracodawcę wpłat na PFRON
8. Obowiązek sprawozdawczy pracodawcy zatrudniającego niepełnosprawnych pracowników
9. Podsumowanie
Obowiązki pracodawcy związane z zatrudnianiem telepracowników (Monika Zielony)
1. Wstęp
2. Obowiązek pracodawcy związany z zapewnieniem sprzętu i narzędzi pracy
3. Umowa modyfikująca obowiązki pracodawcy z art. 6711 § 1 k.p.
4. Obowiązek pracodawcy w zakresie bhp
5. Obowiązek pracodawcy zapewnienia dostępu do zakładu pracy i obowiązek przeciwdziałania dyskryminacji
6. Obowiązek zawarcia porozumienia lub regulaminu określającego warunki stosowania teleprpracy
7. Podsumowanie
Szczególne obowiązki pracodawców w szkołach publicznych (Dariusz Dwojewski)
1. Wstęp
2. Obowiązki dyrektora szkoły związane z zatrudnianiem nauczycieli
2.1. Obowiązki dotyczące nawiązania stosunku pracy z nauczycielem
2.2. Obowiązki związane z oceną pracy nauczyciela
2.3. Zawieszenie nauczyciela w obowiązkach
2.4. Obowiązki związane z profilaktyczną ochroną zdrowia nauczycieli
2.5. Obowiązki dyrektora związane z ochroną nauczyciela
3. Wybrane obowiązki dyrektora szkoły związane z zatrudnianiem pracowników niepedagogicznych
4. Obowiązki związane z nawiązaniem stosunku pracy z pracownikiem samorządowym
5. Obowiązki związane ze służbą przygotowawczą
6. Okresowa ocena pracowników samorządowych
7. Podsumowanie
Obowiązek pracodawcy zapewnienia wyposażenia rzeczowego związku zawodowego (Ewa Całka)
1. Wprowadzenie
2. Charakter prawny obowiązku zapewnienia wyposażenia rzeczowego związku zawodowego oraz pojęcie pomieszczenia i urządzeń technicznych na tle regulacji ustawy o związkach zawodowych
3. Warunki realizacji obowiązku wyposażenia rzeczowego zakładowej organizacji związkowej
4. Roszczenie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy dotyczącej wyposażenia związku zawodowego
5. Realizacja obowiązku wyposażenia rzeczowego związku zawodowego, a skutki podatkowe
6. Postulaty de lege ferenda