Kryptowaluty. Perspektywa prawna i praktyczna

Informacje na temat Kryptowaluty. Perspektywa prawna i praktyczna

Redakcja naukowa:  Krzysztof Mucha, Rafał Prabucki, Paweł Szymanek, Rafał Wielki

Autorzy: Marek Bosak, Anna Fus, Przemysław Malinowski, Krzysztof Mucha, Maciej Niezgoda, Aleksandra Ossowska, Rafał Prabucki, Paweł Szymanek, Krzysztof Wójcik

Kryptowaluty i blockchain od lat przykuwają uwagę ekonomistów, technologów i prawników. Ta książka wychodzi naprzeciw rosnącemu zapotrzebowaniu na rzetelne, wielowymiarowe omówienie tych zagadnień z perspektywy prawnej. Publikacja stanowi kontynuację i rozwinięcie wydanej w 2018 r. książki Kryptowaluty. Perspektywa kryminologiczna i kryminalistyczna autorstwa śp. prof. Jerzego Koniecznego i jego uczniów.

Tym razem autorzy wychodzą poza ramy prawa karnego i proponują spojrzenie interdyscyplinarne, obejmujące wiele gałęzi prawa oraz szerszy kontekst społeczno-gospodarczy. Punktem wyjścia jest założenie, że zrozumienie kryptowalut wymaga solidnych podstaw technicznych. Bez nich trudno rzetelnie analizować normy prawne, a tym bardziej stosować je w praktyce zawodowej sędziego, adwokata czy doradcy podatkowego. Książka łączy więc wiedzę techniczną z prawniczą w sposób przystępny dla czytelnika bez informatycznego wykształcenia. W kolejnych rozdziałach omówiono m.in. zasady opodatkowania kryptoaktywów, dowodzenie w sprawach karnych dotyczących tego rynku, rolę kryptowalut w spółkach handlowych, a także zagrożenia związane z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu.

Osobne miejsce poświęcono ochronie danych osobowych w działalności dostawców usług walut wirtualnych oraz strategiom komunikacyjnym wykorzystywanym w przestępstwach na tym rynku. Książka jest adresowana przede wszystkim do prawników i studentów prawa, ale jej interdyscyplinarny charakter czyni ją wartościową lekturą także dla ekonomistów i wszystkich, którzy chcą lepiej rozumieć cyfrowe finanse w wymiarze prawnym.

Spis treści

Słownik pojęć

Wstęp

Rozdział I. Mała encyklopedia rewolucji, co dalej? (Rafał Prabucki)

1. Interdyscyplinarność i kryptowaluty

1.1. Po co nam wiedza o nowych technologiach?

1.2. Decentralizacja – jak ją rozumieć?

1.3. Wrogowie kryptowalut

1.4. Narzędzia rewolucji – Vires in Numeris

1.4.1. Wprowadzenie do kryptografii i struktury danych

1.4.2. Podstawowe informacje o sieci

1.4.3. Czym jest konsensus?

1.4.4. DLT w praktyce – jak powstają tokeny

2. Nomenklatura i systematyka związana z tokenami

2.1. Od żetonów po tokeny

2.2. Kryptowaluty, czyli rewolucja, której nie było

2.3. Próba usystematyzowania – kryptoaktywa

3. Bezpieczeństwo i prywatność na rynku kryptowalut

3.1. Problematyka korzystania z portfeli kryptowalutowych

3.2. Rola techniki a autonomia informacyjna użytkownika w zakresie prywatności

3.3. Wstęp do zbierania informacji o użytkownikach kryptowalut

3.4. Ogólne uwagi dotyczące zakupu

4. Wnioski

5. Bibliografia

Rozdział II. Dowodzenie w sprawach karnych związanych z kryptowalutami (Krzysztof Wójcik)

1. Pojęcie dowodzenia w sprawach karnych, zagadnienia wstępne

2. przedmiot postępowania

3. Czynności wykrywcze

3.1. Wstęp

3.2. Czynności ukierunkowane na osobę

3.3. czynności ukierunkowane na dane cyfrowe

4. Łańcuch dowodzenia

5. Podsumowanie

6. Bibliografia

Rozdział III. Zasady opodatkowania sprzedaży walut wirtualnych oraz możliwości organizacyjne, techniczne i prawne weryfikacji otrzymanych od podatników danych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej (Paweł Szymanek)

1. Wstęp

2. Opodatkowanie sprzedaży walut wirtualnych podatkiem dochodowym od osób fizycznych

3. Opodatkowanie sprzedaży walut wirtualnych podatkiem dochodowym od osób prawnych

4. Pozostałe zobowiązania podatkowe

5. Możliwości organizacyjne, techniczne i prawne weryfikacji otrzymanych od podatników danych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej

6. Podsumowanie

7. Bibliografia

Rozdział IV. Kryptowaluty w spółkach handlowych (Przemysław Malinowski, Anna Fus)

1. Rozwój prawa handlowego, kryptowaluty w spółkach

2. Kryptowaluty jako wkład do spółki (aport czy wkład pieniężny)

2.1. Wkład do spółki

2.2. Bitcoin jako wkład niepieniężny

3. Rozliczenia kryptowalut w spółkach osobowych i kapitałowych – aspekty prawne i podatkowe

3.1. Przychody i dochody z kryptowalut

3.2. Wydatki poniesione na nabycie kryptowalut

3.3. Podatek od towarów i usług w kontekście obrotu kryptowalutami

3.4. Rozliczenie straty przez osoby prawne

4. Zbycie udziałów lub ogółu praw i obowiązków, a zapłata w kryptowalucie

5. Wypowiedzenie umowy spółki osobowej – bitcoin a rozliczenie występującego wspólnika – uwagi w odniesieniu do spółki jawnej

6. Egzekucja z bitcoinów

7. Bitcoin przy ustaleniu wartości bilansowej majątku spółki przekształcanej

8. Bitcoin przy likwidacji spółki (na przykładzie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością)

9. Bibliografia

Rozdział V. Obrót walutami wirtualnymi w świetle obowiązujących przepisów Unii Europejskiej związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Krzysztof Mucha)

1. Uwagi wstępne

2. Aspekty terminologiczne waluty wirtualnej, kryptowaluty oraz kryptoaktywów

3. Przegląd ewolucji regulacji Unii Europejskiej w dziedzinie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu poprzez rynki kryptoaktywów

4. Rozporządzenie nr 2023/1113

5. MiCA a zmiany w prawie polskim

6. Podsumowanie

7. Bibliografia

Rozdział VI. W poszukiwaniu złotego środka: przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu a ochrona danych osobowych w działalności dostawców usług w zakresie walut wirtualnych (VASPs) (Aleksandra Ossowska, Maciej Niezgoda)

1. Wprowadzenie

2. VASP jako instytucja obowiązana

3. VASP jako administrator danych osobowych

4. Relacja między wymogami w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu a ochroną danych osobowych

4.1. Przeprowadzanie procesu KYC przez VASPs zgodnie z RODO

4.2. Identyfikacja i weryfikacja klienta i beneficjenta rzeczywistego

4.3. Ocena stosunków gospodarczych

4.4. Bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych klienta

4.5. Nawiązywanie stosunków gospodarczych z osobą zajmującą eksponowane stanowisko politycznie

5. Inne obowiązki nałożone na VASP przez RODO

5.1. Archiwizacja danych

5.2. Ocena skutków dla ochrony danych (DPIA)

6. Podsumowanie

7. Bibliografia

Rozdział VII. Strategie komunikacyjne w przestępstwach popełnianych na rynku kryptoaktywów (Marek Bosak)

1. Uwagi wstępne

2. Strategia komunikacyjna – zarys ogólny

3. Kryptoaktywa, aktywa wirtualne, waluty wirtualne – uwagi terminologiczne na tle procederu prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu

4. Aksjologiczne, funkcjonalne oraz prawne cele regulacji kryptoaktywów

5. Kryptoaktywa jako ekosystem finansowy procederu prania pieniędzy i finansowania terroryzmu

6. Przestępcza strategia komunikacyjna

7. Prewencyjna strategia komunikacyjna – marketing społeczny organów nadzoru

8. Podsumowanie

9. Bibliografia